"Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonlarına dikkat"

Zira, özellikle çocuklarda sık rastlanan idrar yolu enfeksiyonu sadece idrar yapmada güçlük, ateÅŸ ve huzursuzluk gibi geçici ÅŸikâyetlere yol açmakla kalmıyor, zamanında tedavi edilmezse böbreklerde kalıcı hasar da bırakabiliyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, bu nedenle çocuklarda idrar yolu enfeksiyonunda erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığına dikkat çekerek, Ãœriner sistemde altta yatan iÅŸlevsel ya da yapısal bir anormalliÄŸin varlığında, özellikle tekrarlayan ateÅŸli üst idrar yolu enfeksiyonu geçirilmesi durumunda böbreklerde hasar geliÅŸme riski yüksektir. Ãœlkemizde geri dönüşü olmayan kronik böbrek yetmezliÄŸinin en sık nedenini de bu tablolar oluÅŸturmaktadır. Dolayısıyla, çocuklarda idrar yolu enfeksiyonunun ve altta yatan anormalliklerin erken saptanıp uygun ÅŸekilde tedavi edilmesi, böbrek saÄŸlığının korunmasında çok önemlidir diyor. 

Çocuklarda en sık görülen 2. enfeksiyon türü  

Ãœriner sistemin, yani üretra, idrar kesesi, üreterler ve böbreklerin enfeksiyonu anlamına gelen idrar yolu enfeksiyonu, ülkemizde çocukluk çağında üst solunum yolu enfeksiyonundan sonra en sık görülen enfeksiyon olarak kayda geçiyor. Bebeklerde ve tuvalet eÄŸitiminin verildiÄŸi oyun çağı çocuklarında daha sık görülen bu enfeksiyon bağırsak kaynaklı olan ve üriner sistemin iç tabakasına tutunabilen üropatojen bakterilerin, perianal ve perineal alandan üretra, idrar kesesi ve böbreklere çıkmasıyla oluÅŸuyor. Hastaların yüzde 80'inden fazlasında ise E. Coli bakterisi rol oynuyor. 

6. aydan sonra kız çocuklarında daha çok görülüyor

Ä°drar yolu enfeksiyonu, bağışıklık sisteminin iyi geliÅŸmemiÅŸ olması ve sünnet derisinin altında yerleÅŸen proteus bakterileri nedeniyle yaÅŸamın ilk 6 ayında erkek çocuklarında daha sık görülürken, ilk 6 aydan sonra ise üretranın kısa ve anüse yakın olması nedeniyle kız çocuklarında daha sık ortaya çıkıyor. 

En yaygın görülen 3 sebebine dikkat

Ä°drar yolu enfeksiyonunun oluÅŸmasında en sık az su içme, idrarın tutulması, yani sık ve tam idrar yapılmaması ve kabızlık (günlük dışkılamanın yapılmaması) olmak üzere üç fonksiyonel neden etkili oluyor.  Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, Bu fonksiyonel durumlar üriner sistemin yıkanmasını önleyerek bakterilerin üriner sisteme tutunmalarını, çoÄŸalmalarını ve böbreklere kadar çıkmalarını kolaylaÅŸtırır ve idrar yolu enfeksiyonunun geliÅŸimine neden olur diye konuÅŸuyor. 

Pek çok etken riski artırıyor 

Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, idrar yolu enfeksiyonuna yol açan diÄŸer etkenleri şöyle özetliyor: Küvette oturarak banyo yapılması veya yaz aylarında temiz olmayan havuza girilmesi de riski artırır. Antibiyotik kullanılması da riski artıran önemli bir etkendir. Bunların yanı sıra perineal ve perianal alanın parfümlü veya alkollü dezenfektan maddelerle temizliÄŸinin yapılması, idrar yolu enfeksiyonuna neden olan üropatojen bakterilerin üriner sisteme tutunmalarını önleyen faydalı bakterilerin yok olmasına yol açarak enfeksiyonun geliÅŸme riskini artırır.  Ä°drar yolu enfeksiyonunun geliÅŸmesinde ve tekrarlamasında, fonksiyonel nedenler kadar sık olmasa da idrar kesesinin iÅŸlev bozukluÄŸu, idrarın mesaneden böbreklere geri kaçışı (reflü), üriner sistemde darlık, tıkanıklık ve taÅŸ gibi yapısal anormallikler de etken olabiliyor.

Bu belirtilerde zaman kaybetmeyin

Ä°drar yolu enfeksiyonu, alt ve üst idrar yolu enfeksiyonu olmak üzere 2 grupta inceleniyor. Ãœretra ve idrar kesesinin tutulduÄŸu alt idrar yolu enfeksiyonunda, idrarda kötü koku, bulanıklık ve nadiren kanın varlığı, idrar yaparken yanma-aÄŸrı, sık idrara çıkma ve idrar kaçırma gibi iÅŸeme semptomları ön plana çıkıyor. Karnın ön-alt kısmında hafif aÄŸrı ve 38°C altında hafif ateÅŸle seyreden alt idrar yolu enfeksiyonu hemen ve doÄŸru ÅŸekilde tedavi edilmezse enfeksiyon böbreklere ulaÅŸarak üst idrar yolu enfeksiyonu geliÅŸimine neden oluyor. Böbreklerin de tutulduÄŸu üst idrar yolu enfeksiyonunda, iÅŸeme semptomlarına ek olarak, 38.5°C üzerinde ateÅŸ, karın ve böğür aÄŸrısı, bulantı ve kusma gibi sistemik bulgular da geliÅŸiyor. 

Böbrek hasarı oluşmaması için...

Prof. Dr. Özlem Aydoğ, üst idrar yolu enfeksiyonu geliştiğinde böbrek hasarı riski de oluştuğu için erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını belirterek, şu uyarılarda bulunuyor: Dolayısıyla, ifade yeteneği henüz gelişmeyen küçük çocuklarda yüksek ateş, huzursuzluk-ağlama, gaz sancısı, beslenme problemi, kilo alamama, uzamış sarılık, düzelmeyen pişik ve kabızlık gibi spesifik olmayan semptomların varlığında da idrar tetkik ve kültürünün yapılması, tanı ve tedavide geç kalınmaması gerekir.

Antibiyotik tedavisi ÅŸart

Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu tanısı konulur konulmaz hemen uygun antibiyotik tedavisine baÅŸlanması gerektiÄŸini vurguluyor. Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, ilk hastalık sonrasında kız çocuklarının yüzde 40 ila 60'ında, erkek çocuklarının ise yüzde 20 ila 30'unda enfeksiyonun tekrarlayabildiÄŸi uyarısında bulunarak, Özellikle üriner sistemde fonksiyonel veya yapısal bir anormallik varsa enfeksiyonun tekrarlama riski daha fazladır. Bu nedenle, tekrarlayan enfeksiyonda üriner sistemin fonksiyonel veya yapısal anormallik açısından mutlaka araÅŸtırılması gerekir. Ultrason ilk tercih olmakla birlikte, gerekli durumlarda ileri görüntüleme yöntemlerine baÅŸvurulabilir. Ãœriner sistemde ciddi yapısal anormallik saptanırsa cerrahi tedavi gerekebilir diyor. 

Çocukları idrar yolu enfeksiyonundan korumak için 7 kritik kural 

Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem AydoÄŸ, çocuÄŸunuzu idrar yolu enfeksiyonundan korumak için almanız gereken önlemleri şöyle sıralıyor: 

•Bol bol su içmesini sağlayın

•İdrarını tutmamasına, yani sık idrar yapmasına dikkat edin

•Günlük dışkılaması önemli. Bunun için diyet uygulanabilir, gerekirse dışkıyı yumuÅŸatan ürünlere ve lavmana baÅŸvurulabilir. 

•Perineal ve perianal bölge hijyenine dikkat edin. Ancak parfümlü ve alkollü dezenfektan içeren ürünlerden, ıslak mendil kullanımından kaçının. 

•Banyosunu ayakta, duÅŸ ÅŸeklinde yaptırın. 

•TemizliÄŸinden emin olmadığınız havuza sokmayın. 

•Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçının. 

Giriş: 27 Ağustos 2025 | Güncelleme: 27 Ağustos 2025 | Okunma: 235

Kaynak: Acıbadem Basın Bülteni