"Deprem Sonrası Uyku Sorunları Çözümü İçin 7 Öneri"

Deprem sonrasında görülen belirtiler arasında yer alan uyku bozuklukları, kiÅŸilerde uykuya dalma güçlükleri, uykuyu sürdürme güçlükleri, erken uyanma, dingin uyumama ÅŸeklinde görülebiliyor. Depremden sonra kiÅŸilerde ruhsal bir rahatsızlık olup olmadığından bağımsız olarak görülen bu belirtiler, aslında bireyi ruhsal olarak korumaya ve kurtarmaya yönelik olarak ortaya çıkıyor. Ancak depremden sonra görülen belirtilerin kiÅŸilerin günlük iÅŸlevselliÄŸini bozması ve bir aydan daha uzun sürmesi gibi durumlarda mutlaka bir profesyonel yardım alması öneriliyor. Memorial Ankara Hastanesi Psikiyatri Bölümü'nden Uz. Dr. Esengül Ekici, deprem sonrası görülen uyku problemleri ile ilgili bilgi verdi. 

Deprem sonrası akut stres bozukluğu görülebilir

Doğal bir afet olarak deprem pek çok psikolojik tepkiye yol açabilen bir travmadır. Bu psikolojik belirtilerin işlevsellik kaybına yol açtığı ve travmadan sonraki bir ayda görülmesi durumu Akut Stres Bozukluğu ya da ICD-11'e göre ise Akut Stres Tepkisi olarak isimlendirilir. Bu psikolojik belirtiler arasında, depremin istemsiz bir biçimde sıkıntı veren anılarının akla gelmesi, tekrarlayıcı düşler, depremin yeniden oluyormuş gibi hissedilmesi, sürekli bir biçimde olumlu duygular yaşayamama ve sürekli olumsuz duygusal durum, kendi, çevre ve dünyaya karşı olumsuz düşünceler, kişinin kendini yabancı gibi hissetmesi, zamanın hızlanması, yavaşlaması, deprem anını hatırlatan içsel olarak anı, duygu ve düşüncelerden ve dışsal olarak durum ve faaliyetlerden kaçınılması, uyku bozuklukları, kızgın davranışlar, her an tetikte olma, irkilme tepkisi ve odaklanma güçlüğü gibi durumlar yer alır.

Deprem sonrası görülen psikolojik belirtiler bireyi korur

Depremden sonra bu belirtilerin ruhsal bir rahatsızlık olsun olmasın görülmesi normaldir ve ruhsal olarak bireyi korumaya, kurtarmaya yönelik tepkilerdir. Hayat boyu bir travmayla karşılaÅŸma sıklığı yüzde 50-60 oranındayken travma sonrası stres bozukluÄŸu gibi bir psikiyatrik bozukluk olma olasılığı yüzde 8’dir. Bazı kaynaklara göre ise bu oran yüzde 2-5 aralığındadır. Deprem gibi bir doÄŸal afette ise bu oran yüzde 20’lere kadar çıkabilir. Bu durumda her travmanın psikiyatrik bir bozukluÄŸa yol açmadığı ve akut stres tepkisinin genel olarak yüzde 90-95 oranında tam olarak iyileÅŸtiÄŸi görülebilir. 

Psikolojik ilk yardım travmanın etkilerinin azaltılmasını sağlar

Depremle iliÅŸkili travmanın etkilerinin azaltılmasında ilk bir ayda yapılacak olan en önemli ÅŸey; kiÅŸinin temel gereksinimlerinin karşılanması, güvenliÄŸinin, barınmanın ve temel hayat ÅŸartlarının saÄŸlanmasıdır. Bunlar psikolojik ilk yardımın ana kısımlarını oluÅŸturmaktadır. Psikolojik ilk yardım bireyin duygularının dinlenilmesi ve anlaşılması, duyguya deÄŸer verilmesi ve bireyin yanında olduÄŸunun hissettirilmesini içerir. 

Deprem korku ve kaygısı uyku bozukluklarını tetikleyebilir

Depremde travmaya doÄŸrudan ya da dolaylı yollardan maruz kalan bireylerde, yani deprem bölgesinde kendi ya da yakını bulunanlar ile yaÅŸananlara dışarıdan tanıklık edenlerde görülen psikiyatrik belirtilerden biri de uyku bozukluklarıdır. Uyku bozuklukları, uykuya dalma güçlüğü, uykuyu sürdürme güçlüğü, erken uyanma, dingin uyuyamama, kabus görme, gece uyurken ani irkilme gibi durumları kapsamaktadır. Bu belirtileri yaÅŸayan bireyler uykuda kendilerinin de depreme yakalanabileceÄŸini düşünebilir, korkabilir ve kaygılanabilir. Depremden sonra yaÅŸanan bu korku ve kaygılar kiÅŸinin uyku düzeninin bozulmasına ve uyku problemleri yaÅŸamasına neden olabilir. 

Güvenli bir ortam ve uyku hijyeninin sağlanması uyku sorunlarını hafifletebilir

Toplumda örseleyici etki gösteren deprem varlığı, kendisine maruz kalanları daha çok etkiliyor. Ancak yazılı, görsel ve sosyal medyanın yaygınlaÅŸması aslında yaÅŸanan felaketin acısının ve kaygısının daha geniÅŸ kesimlerce hissedilmesini de saÄŸlıyor. Depreme direkt maruz kalanlar baÅŸta olmak üzere, bu felaketin acısını ve korkusunu içinde hisseden kiÅŸilerde ortaya çıkabilecek uyku sorunlarının çözümü için uygulanabilecek uyku hijyeni önerileri ÅŸu ÅŸekilde sıralanabilir: 

1-Güvenli ve sıcak bir ortam saÄŸlanmalı 

2-Yatma-kalkma saatleri düzenli olmalı

3-Uyku saatine yakın çay-kahve tüketilmemeli

4-Yatak odası karanlık, sessiz ve serin olmalı

5-Yatak odası başka bir etkinlik için kullanmamalı

6-Uykuya dalınamadığında uykuyla inatlaşmayıp yataktan kalkıp başka bir odaya geçilmeli ve karanlık ya da loş ışıkta oturulmalı

7-Eğer uykusuzluk kişinin günlük işlevselliğini bozacak düzeye gelmişse profesyonel yardım alınması önerilmelidir

Giriş: 01 Mart 2023 | Güncelleme: 01 Mart 2023 | Okunma: 345

Kaynak: Memorial Ä°letiÅŸim