"Dirençli ve Kontrolsüz Hipertansiyonda Aldosteron Yüksekliğine Dikkat"

Yüksek tansiyonun önemli  sebeplerinden biri de böbrek üstü bezleri tarafından aldosteron hormonunun aşırı miktarda salgılanması olarak gösteriliyor. 30 yaşın altında veya 50 yaÅŸ üstünde, üçten fazla ilaç ile ancak kontrol altına alınabilen dirençli ve kontrolsüz hipertansiyona neden olan aldosteron hormonunun yüksekliÄŸi, hayati risklere neden olabiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Ethem Turgay Cerit, Aldosteron hormonu yüksekliÄŸine baÄŸlı geliÅŸen hipertansiyon hakkında bilgi verdi. 

Aldosteron hormonu, böbreküstü (adrenal) bezlerinde üretilen hayati önemi olan bir hormondur. Bu hormon vücudumuzdaki sodyum (tuz) ve potasyum dengesinin saÄŸlanmasında önemli role sahiptir.  Aldosteron hormonu, vücudumuzda kan basıncı ve sıvı dengesini düzenleyen hormonal sistemin önemli bir parçasını oluÅŸturmaktadır.  Bu nedenle normalin üzerinde salgılanan aldosteron hormonu, hastalar için hayati sorunlara neden olabilmektedir.

Aldosteron fazlalığına sıklıkla iyi huylu kitlelere neden olur

Hiperaldosteronizm denilen aldosteron fazlalığı, böbrek üstü bezlerinin çeÅŸitli sebeplerle gereÄŸinden fazla aldosteron üretmesi olarak tanımlanmaktadır. Hiperaldosteronizmin sebebi böbrek üstü bezlerine baÄŸlı ise primer (birincil) hiperaldosteronizm, böbrek üstü bezleri dışında bir sebebe baÄŸlı ise sekonder (ikincil) hiperaldosteronizm olarak adlandırılır. 

Adrenal beze baÄŸlı sebepler; adrenal bezin aldosteron salgılayan kısmının kalınlaÅŸması (hiperplazi) veya adrenal bezde aldosteron salgılayan sıklıkla iyi huylu ancak nadiren de kötü huylu olabilen kitleleri olabilmektedir. Bu hormon fazlalığı bazı durumlarda aile geçiÅŸli de olabilmektedir. 

Dirençli ve kontrolsüz hipertansiyon en önemli belirtisi

Ä°leri derecede halsizlik ve kas krampları olan yüksek tansiyon, üçten fazla ilaç ile ancak kontrol altına alınabilen yüksek tansiyon, 30 yaşın altında veya 50 yaÅŸ üzerinde baÅŸlamış yüksek tansiyon, ailede genç yaÅŸta inme öyküsü, kanda düşük potasyum seviyesi (hipokalemi) gibi belirti ve bulgular aldosteron yüksekliÄŸine iÅŸaret etmektedir. Bu gibi durumlarda mutlaka aldosteron yüksekliÄŸinin araÅŸtırılması önerilmektedir. 

Aldosteron fazlalığı varsa…

Kandaki aldosteron hormonunun yüksek olması vücutta su ve tuz tutulumuna yol açmaktadır. Bu durum dirençli ve kontrolsüz hipertansiyonun yanı sıra; aldosteron hormonunun direkt etkisine baÄŸlı olarak inme baÅŸta olmak üzere, kalp damar hastalıklarına neden olur. 

Aldosteron yüksekliÄŸinin yol açtığı bir diÄŸer hayati problem de kandaki sodyum (tuz) ve potasyum dengesizliÄŸi olmaktadır. Bu durumda vücutta potasyum düşüklüğü meydana gelir ve bu da ciddi kalp ritim problemleri ile kas güçsüzlüğü-halsizlik gibi belirtilere yol açar. 

Kandaki aldosteron düzeyine bakılarak tarama testi yapılır

Aldosteron fazlalığı, yapılacak olan testlerle belirlenebilmektedir. Plazmada (kan sıvısında) belirli koÅŸullar altında alınan aldosteron düzeyi ve renin aktivitelerine bakılarak tarama testi yapılır. Tarama testlerinde şüphelenilen hastalarda dinamik testler ile kandaki aldosteron düzeyine bakılarak kesin tanı konulur. Sebebe yönelik araÅŸtırmalar için ise çeÅŸitli görüntüleme yöntemlerinden faydalanılmaktadır. 

Hiperaldosteronizmin tedavisi altta yatan sebebe baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸkenlik göstermektedir. YaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸiklikleri ve ilaç ile tedavi edilebileceÄŸi gibi duruma göre cerrahi müdahaleler de gerekebilmektedir. 

Ailesinde inme öyküsü olanlar risk grubunda

30 yaşından önce veya 50 yaşından sonra yeni ortaya çıkan yüksek tansiyon, buna eÅŸlik eden potasyum düşüklüğü, üçlü ilaç tedavisine raÄŸmen kontrol edilemeyen dirençli tansiyon, ailesinde benzer hastalığı olanlar, ailesinde inme geçirme öyküsü olan kiÅŸiler ve tesadüfi olarak adrenal bezinde kalınlaÅŸma veya kitle tespit edilenler hiperaldosteronizm açısından deÄŸerlendirilmesi gereken ve risk altında bulunan hasta grubunu oluÅŸturmaktadır. 

Genç yaşta dirençli yüksek tansiyonu olanlar hiperaldostronizmden şüphelenmeli

Primer hiperaldostronizmde en önemli nokta, hastalık konusunda bilinçli olunması ve erken tanı ile uygun ÅŸekilde tedavi yoluna gidilmesidir. Bu nedenle aldosteron yüksekliÄŸi bulguları olan ve özellikle de genç yaÅŸta baÅŸlayan dirençli hipertansiyonu olan hastaların kardiyolojik ve nefrolojik kontrollerin yanı sıra böbrek üstü bezi açısından da deÄŸerlendirilmek üzere bir endokrinoloji uzmanına yönlendirilmesi önem taşımaktadır. 

Giriş: 03 Haziran 2021 | Güncelleme: 03 Haziran 2021 | Okunma: 509

Kaynak: Memorial Ä°letiÅŸim