"Kalp-Damar Hastalıklarının 7 Risk Faktörüne Dikkat"

YaÅŸ, cinsiyet ve genetik faktörler damar sertliÄŸinin deÄŸiÅŸtirilemeyen nedenlerini oluÅŸtururken, kiÅŸiye özel yaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸiklikleri ile kalp hastalıklarından korunmak mümkün olabiliyor. Memorial Hizmet Hastanesi Kardiyoloji ve GiriÅŸimsel Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. UÄŸur CoÅŸkun, koroner arter hastalıkları ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgi verdi. 

Göğüs ağrılarını hafife almayın

Damar sertliÄŸi yani ateroskleroz, atar damarların iç tabakalarında kolesterol, kalsiyum, baÄŸ dokusu hücreleri ve iltihabi hücrelerin birleÅŸmesi sonucunda oluÅŸturmuÅŸ oldukları plaklar ile karakterize patolojik bir olay olarak ifade edilmektedir. Bu plaklar arteri fiziksel olarak daraltarak veya anormal arter akımı ve fonksiyonuna neden olarak kalp kasına kan akışını azaltabilir. Azalan koroner damar kan akımı, kalp adalesine sunulan oksijen ve yaÅŸamsal besinlerin yetersiz kalmasına neden olur. Kalp kasının belli bir bölgesine giden kan akımının tamamen kesilmesi veya kalp kasının enerji ve yaÅŸamsal ihtiyaçlarının yeterince karşılanamaması ve bu durumun da uzun sürmesi kalp krizine yol açabilir. Bu nedenle koroner damar hastalığından kaynaklanabilen göğüs aÄŸrıları hafife alınmamalıdır. 

Vücudun en önemli endokrin kaynağı olan damarların endotel tabakası hasar görmemeli

Kanın dolaÅŸtığı damar lümenini döşeyen ve kan ile temas eden endotel tabakası aslında vücudun en önemli endokrin organıdır. DeÄŸiÅŸen fizyolojik ve patolojik durumlara göre damar gerilimini ayarlayarak beslediÄŸi dokulara sunduÄŸu kan akışını dengede tutmaya çalışır. Ayrıca endotel tabakası tek katlı yassı epitelden oluÅŸan çok ince bir tabaka olmasına raÄŸmen yaptığı çok sayıda küçük hormon salgıları ile yaÅŸam için çok önemli fonksiyonların düzenlenmesini saÄŸlar. Çok sayıda risk faktörü ve yaÅŸlanmayla ortaya çıkan bu endotel bütünlüğün bozulması ve endotel altına okside olmuÅŸ kötü huylu LDL kolesterolün geçiÅŸi aslında damar sertliÄŸi sonucu oluÅŸan kalp damar, beyin damar ve periferik damar hastalıklarının ortaya çıkışının ana nedenidir. Damar bozulmasının kalp damarlarında olması kalp krizine, beyin damarlarında olması serebrovasküler olaylara (strok veya beyin felci), bacak atardamarlarında aÄŸrı olması yürürken baldır aÄŸrılarına ve bağırsak damarlarında olması yemek sonrası dayanılmaz karın aÄŸrılarına neden olur. 

Erken tanı ve tedavi damar hastalıklarını önleyebilir

Damarlardaki bu bozulmalar değişik organlarda çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur. Ancak erken dönemde alınacak koruyucu önlemlerle bu hastalıkların oluşmasını veya ilerlemesini yavaşlatmak mümkün olabilmektedir. Hastanın damar sertliğine neden olan yaş, cinsiyet, genetik nedenler ve diğer risk faktörleri tek tek belirlenerek düzeltilebilir. Bu risk faktörleri tedavi edilirken bazı yüksek risk durumuna sahip hasta grupları dışında hemen ilaç tedavileri başlanmamaktadır. Hastanın öncelikle çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri yapması gerekir. Risk faktörleri değiştirilemeyen ve değiştirilebilenler olarak ikiye ayrılır.

DeÄŸiÅŸtirilemeyen risk faktörleri: 

•YaÅŸ: 65 yaÅŸ üstündeki hastalarda kalp damar sıklığı belirgin ÅŸekilde artar. 

•Cinsiyet: Koroner arter hastalığı riski erkeklerde kadınlara göre çok erken yaşlarda başlarken, kadınlarda menopoz sonrası sıklığı artarak erkeklerle aynı düzeye gelir

•Genetik faktörler: Birinci derecede akrabalardaki koroner arter hastalığı hikayesi hastada risk faktörü oluÅŸturur. 

Değiştirilebilen (önlenebilen) risk faktörleri:

•Diyabet (ÅŸeker hastalığı): Diyabet, kalp damar hastalığı eÅŸdeÄŸeri kabul edilen bir risk faktörü olarak kabul edilmekle birlikte beslenme, egzersiz ve ideal ilaç kullanım uyumu gösteren ÅŸeker hastaları uzun yıllar kalp damar sorunu yaÅŸamadan saÄŸlıklı bir yaÅŸam sürebilir. 

•Hipertansiyon: Kan basıncının 140/90 mmHg’nın üzerinde olması ve ilaç kullanmak zorunda kalan hastalar bu risk faktörüne sahiptir. SaÄŸlıklı yaÅŸam tarzı ve düzenli ilaç kullanımı kalp damar ve beyin damar komplikasyonlar ile ilgili riskleri azaltır. 

•Kolesterol yüksekliÄŸi: LDL kötü huylu kolesteroldeki yükseklik endotel altında yaÄŸ birikimi yaparak atar damarda kolesterol plağı geliÅŸtirip damar sertliÄŸine neden olur. HDL iyi huylu kolesterol ise damar endoteli altındaki yaÄŸ içeriÄŸini tersine taşıyan koruyucu özellikli bir kolesteroldür. HDL kolesterolü yükselten en önemli faktörler ise programlı kardiyo egzersizleri, sigaranın bırakılması ve ölçülü miktarda ceviz fındık gibi gıdaların tüketilmesidir. 

•Sigara: Sigara içenlerde kalp hastalığı riski içmeyenlere göre 2 kat daha fazladır. Kalp krizi geçirme riski ise sigara içenlerde içmeyenlere göre 3-4 kat daha fazladır. Sigara hem kötü huylu kolesterol olan LDK kolesterolün oksitlenme oranını yükselterek damar endotel zarı altına geçişini artırır hem de inflamasyon denilen mikropsuz yangıya neden olan faktörleri arttırarak kolesterol plağında hacim artışı ve yapısının çatlama gibi akut komplikasyonlara meyilli hale gelmesine neden olur. Bunun dışında kanın akışkanlığını azaltır ve kan hücrelerin birbirine yapışma riskini yükseltir.

•Obezite: Metabolik sendroma neden olarak her türlü damar sertliÄŸi ile ilgili hastalık risklerini artırır. Obezite trigliseriti yükseltir, insülin direncini artırır. Ayrıca fiziksel hareketi kısıtlar ve tansiyon yüksekliÄŸine yol açar. Fazla kilolarından kurtulan hastanın damar sertliÄŸi riski de en aza iner. 

•Fiziksel hareket azlığı: Tüm risk faktörlerine olumsuz etkisi vardır. Fiziksel açıdan hareketsiz bir yaÅŸam tarzı ile iskelet kasları zayıflar, insülin direnci artar, damar esnekliÄŸi azalır, kan basıncı yükselir, kiÅŸinin kendine güveni azalır ve depresyona eÄŸilimi artar. 

•Stres ve gerilim: Sürekli kısıtlı bir zamanda iÅŸ yetiÅŸtirmek zorunda olmak, üstleri tarafından azarlanma stresi,  baskı, yoÄŸun ofis temposunda çalışmak ve devamlı tartışma ortamında bulunmak gibi durumlar da stres hormonları olan adrenalin ve kortizol gibi hormonlarının kanda sürekli yüksek olmasına neden olur. Bunlar da kan basıncını ve nabzı yükseltir. Ä°nsülin direncinde artışa neden olur. Ani stres atakları ise kalp krizlerini ve aritmileri tetikleyebilir. Günlük yaÅŸamda stresin kalbe etkileri konusunda bilinçli olunmalı ve mümkün olduÄŸunca bu tür gerilimlerden uzak durulmalıdır.

Giriş: 22 Ocak 2021 | Güncelleme: 22 Ocak 2021 | Okunma: 615

Kaynak: