"Takıntılılık bir beyin hastalığıdır…"

Obsesyonların bir beyin hastalığı olduğunu dile getiren Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Çoğunlukla ergenlik döneminde başlar.

237

EÄŸer bu dönemde tedavi edilirse, çözülmesi oldukça kolaydır. Ergenlerde obsesif kompulsif bozukluk (OKB) daha hızlı düzelebilir. dedi. 

Obsesif özelliklerin bir kazanıma dönüşebileceÄŸini ifade eden Tarhan, KiÅŸi kaygılarını fırsata dönüştürerek hedef odaklı bir mükemmeliyet anlayışı geliÅŸtirirse, obsesif özellikleri hayatında bir kazanıma dönüşebilir. Bu durumda kriz, bir fırsata çevrilmiÅŸ olur dedi. 

Tarhan, obsesif eğilimlerin, çok küçük yaşlarda, hatta 3-4 yaşlarında bile ortaya çıkabildiğini söyledi.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Obsesif Kişilikler konusunu değerlendirdi.

İlişkilerde zorluk yaşarlar…

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, obsesif kiÅŸiliklerin, obsesif-kompulsif bozukluÄŸu olmayan, yani bir psikiyatrik hastalık tanısı almayan, ancak obsesif özellikleri taşıyan bireyler olduÄŸunu ve bu kiÅŸiliklerin iki ana gruba ayrıldığını belirterek, Obsesif, yani mükemmeliyetçi, titiz kiÅŸilere obsesif kiÅŸiler denir. Yani bu kiÅŸilerde kiÅŸilik bozukluÄŸu yoktur. Bu, sosyal uyumlarını bozmaz. Mükemmeliyetçiler, titizdirler. Kontrol duyguları yüksektir. Kolay esnek olamazlar. Ä°liÅŸkilerde zorluk yaÅŸarlar. Bu kiÅŸiler evlilik hayatını çok güzel götürürler. Obsesyonlarını iyi yönetirlerse de baÅŸarılı olurlar. BaÅŸarılı obsesif kiÅŸiler saÄŸlıklıdır. dedi. 

Bu kişiler eğer kendilerini eğitemezlerse inatçı oluyorlar

Obsesif kiÅŸiliklerin genellikle ailesel yatkınlık ve ailedeki öğrenmelerle ÅŸekillendiÄŸini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, EÄŸer bir kiÅŸide yatkınlık varsa, bu durum daha ÅŸiddetli bir hale gelebilir ve bozukluÄŸa dönüşebilir. Bu noktada, kiÅŸide obsesif-kompulsif kiÅŸilik bozukluÄŸu geliÅŸmesi söz konusu olabilir. Obsesif-kompulsif kiÅŸilik bozukluÄŸu olan bireyler her ÅŸeyin kusursuz ve yerli yerinde olmasını isterler. Ä°ÅŸlerinde sürekli iyileÅŸtirmeler yapar ve bir türlü iÅŸleri tamamlayamazlar. Bir türlü imzalayamazlar mesela bir evrağı. Bu kiÅŸilerin en temel psikolojik sorunları düzen, mükemmeliyet ve kontroldür. Hayatlarının her alanındaki her ÅŸeyin düzenli, kusursuz ve kontrol altında tutulmasını isterler. Bu kiÅŸiler eÄŸer kendilerini eÄŸitemezlerse çok katı olur, inatçı olurlar. diye konuÅŸtu. 

Obsesif kişilikler ilişki zorlukları yaşıyor

Obsesif kişiliklerin esnek olmadıklarını ve onun için ilişki zorlukları yaşadıklarını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, İlişkilerde kontrolü elden bırakmak istemezler ve bu nedenle Ben mükemmelim, herkes mükemmel olmalı düşüncesiyle hareket ederler. Başkalarına yönelik mükemmeliyetçilikleri, zaman zaman eziyet etme boyutuna ulaşabilir. Bu kişiler genellikle işkolik olarak bilinir. Özel hayatları ve sosyal yaşamları neredeyse yok gibidir, tüm zamanlarını işlerine veya odaklandıkları konulara harcarlar. Tasarruf ve harcama konularında da aşırı tutumlu davranırlar, bazıları para harcamaktan korkacak noktaya gelir. Bu özellikleri obsesif kişilik yapısını ve kişilik bozukluğu belirtilerini yansıtır. dedi.

Steve Jobs, mükemmeliyetçiliğiyle tanınıyor

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bir insan mükemmeliyetçi ise ve bu mükemmeliyetçilik bir hedefe ve stratejiye yönelikse, bu kişi için başarı ayrıntıda gizlidir kuralının geçerli olduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarhan, Bu kişiler hedeflerini ve stratejilerini düşünerek karar alır ve buna uygun pozisyon alırlar. Bu özellikleri sayesinde genellikle başarılı olurlar, başkalarının fark edemediği ayrıntıları görebilirler. Ancak hedef ve strateji odaklı olmayan bir obsesiflik, durumu tam tersine çevirebilir. Bir masanın düzeniyle ilgili bir saat uğraşarak asıl işlerini ihmal edebilirler. Hedef ve strateji olmayan obsesiflik, insanı felakete sürükleyebilir, bu durumda şeytan ayrıntıda gizlidir deyimi devreye girer. Obsesiflik, kişinin zihinsel süreçleri doğru yönetilirse, bir dezavantaj olmaktan çıkar ve bir fırsata dönüşebilir. Mükemmeliyetçilik, doğru yönlendirilirse, başarı için önemli bir araç olabilir. Bu durumun en iyi örneklerinden biri, Apple'ın kurucusu Steve Jobs'tır. Jobs, mükemmeliyetçiliğiyle tanınır ve bu özelliği sayesinde son derece kaliteli işler ortaya koymuştur. ifadesinde bulundu.

60 dakikanın 50 dakikasını bu tür düşüncelerle geçiriyorsa dikkat

Obsesif kompulsif bozukluğun (OKB) farklı alt tipleri bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “Bu bozukluğun hastalık seviyesine ulaşmasında, özellikle düşünce tekrarlarının (obsesyonların) etkisi büyüktür. OKB'de obsesyonlar, tekrarlayan rahatsız edici düşünceler olarak ortaya çıkar ve kişide kaygıya (anksiyeteye) neden olur. Boş zamanlarının büyük kısmını obsesyonlarla meşgul olarak geçiren kişiler için bu durum ciddi bir problem haline gelir. Bir kişi günün 60 dakikasının 50 dakikasını bu tür düşüncelerle veya bunlara yönelik eylemlerle geçiriyorsa, bu obsesif kompulsif bozukluğun bir belirtisi olabilir. Sürekli el yıkamak, masayı düzenlemek, her şeyi simetrik hale getirmek gibi davranışlar kompülsyonlar dediğimiz tekrarlayan davranışlar arasındadır. Zihinsel eylemler de sık görülebilir, aşırı dua etmek, sürekli sayı saymak veya belirli kelimeleri tekrar etmek gibi. Kuşku obsesyonları da oldukça yaygındır. Kişi, Arabayı kilitledim mi diye düşünüp tekrar kontrol etmek için arabaya döner veya Kapıyı açık bıraktım mı diye tekrar tekrar kontrol eder. diye konuştu.

Obsesyonların üstesinden gelmek için yüzde 100 emin olmaya çalışmak bırakılmalı

Obsesyonların üstesinden gelmek için kiÅŸilerin yüzde 100 emin olmaya çalışmayı bırakarak, içindeki hisse güvenmesi gerektiÄŸini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, Bu büyük ihtimalle doÄŸru yüzde 51 oranında doÄŸru olduÄŸuna inanıyorum diyerek hareket etmelidir. EÄŸer kiÅŸi bu yaklaşımı benimserse, tekrarlayan kontrol davranışlarını azaltabilir. Evin kapısı açık mı, deÄŸil mi diye sık sık takıntı yapan kiÅŸi, aklına ilk gelen Açık bırakmadım hissine güvenmeli ve tekrar tekrar kontrol etmeye gitmemelidir. dedi. 

Karar veremedikleri için sürekli düşünce tekrarına giriyorlar…

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, obsesif kompulsif bozukluk haline geldiğinde, bu kişilerin beyin grafisini aldıklarını ve beynin hangi bölgesi hızlı, hangi bölgesi yavaş çalışıyor, karar verme mekanizması nasıl işliyor, bunların analiz edildiğini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, Bu kişilerde bir düşünce veya his ortaya çıktığında, beynin ön bölgesi genelde Bu uygun mu, değil mi? Geçerli mi, faydalı mı, güvenli mi gibi kararları hızlı bir şekilde alır. Ancak obsesif kompulsif bozukluk yaşayan kişiler bu süreci tamamlayamaz. Karar veremedikleri için sürekli düşünce tekrarına girerler. Bu tür durumlar ağırlaştığında, hastalar genellikle hastaneye yatırılır ve güçlü tedaviler uygulanır. Beyindeki bu yolların duyarlılığı, terapiler ve ilaçlarla normale döndürülür. ifadesinde de bulundu.

Evinden hatta odasından dışarı çıkamayanlar var

Öyle vakalar var ki, kişi evinden hatta odasından dışarı çıkamıyor. diyen Prof. Dr. Tarhan, Kirleneceğim korkusuyla banyoda bir buçuk gün duran kişiler olduğunu, durumun artık ileri derecede bir rahatsızlık haline gelerek psikoz seviyesine ulaşabildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tarhan, Bu hastalık aslında bir beyin hastalığıdır. Beyindeki karar mekanizmalarını ya da bu mekanizmaların altyapısını düzeltmeden, psikolojik süreçleri iyileÅŸtirmek mümkün deÄŸildir. Beyindeki altyapı, nörobiyolojik süreçleri ifade ederken, üst yapı ise psikolojik süreçlerle ilgilidir. Zihinsel süreçlerin iki temel ayağı vardır, nörobiyolojik ve nöropsikolojik. Etkili bir tedavi için bu iki ayağı birlikte ele almak gerekir. Hastalık iyileÅŸtikten sonra yeniden nüksetme riski de vardır. diye konuÅŸtu. 

Obsesif kompulsif bozukluk ergenlik döneminde başlıyor

Bu sürecin genellikle aşama aşama ilerlediğini ve birden ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Tarhan, şöyle devam etti: oğunlukla ergenlik döneminde başlar. Eğer bu dönemde tedavi edilirse, çözülmesi oldukça kolaydır. Ergenlerde obsesif kompulsif bozukluk (OKB) daha hızlı düzelebilir. Bunun nedeni, ergenlerin beyin plastisitesinin, yani nöroplastisitesinin daha güçlü olmasıdır. Tedavi uygulandığında olumlu sonuçlar daha hızlı elde edilir. OKB'de sorun, beyinde kaygının tetiklenmesiyle başlar. Kişinin zihnine bir düşünce gelir ve bu düşünceyi yönetemez. Bu düşünce üzerinde durdukça kaygı artar, kaygı arttıkça kişi daha fazla rahatsızlık hisseder ve bu durum bir hastalığa dönüşür. Halbuki kişi, duygularını ve düşüncelerini düzenlemeyi öğrenebilse, bu durum hastalık haline gelmez. Çünkü obsesyon sadece düşüncelerde değil, duygularda da ortaya çıkar.

Duygu-düşünce füzyonu…

Hastaların beyin, psikolojik kirlilik algısını yönetemediği için daha kolay yönetilebilir bir durum olan maddi kirliliğe yöneldiğini anlatan Prof. Dr. Tarhan, Kişi, elini yıkayarak veya sürekli banyo yaparak rahatlamaya çalışır. Ancak fiziksel olarak temiz olmasına rağmen kendisini his olarak temiz hissetmez. Bu durum, duygu-düşünce füzyonu olarak adlandırılır. Kişiye bir his gelir ve bu hissi bir düşünce zanneder. Duygular ve düşünceler birbirine karışır. Kişi, hissettiği şeyin bir düşünce olmadığını, sadece içinden gelen sahte bir his olduğunu fark ettiğinde, bu ayrımı yapmak kolaylaşır. dedi.

Kriz fırsata çevrilebilir

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Obsesif kişilik yapısına sahip bireyler, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) geliştirme açısından risk altında olabilirler. Bunun temel nedenlerinden biri, kaygılarını yönetmekte zorlanmalarıdır. Ancak bu kaygılar, doğru bir şekilde ele alındığında kişiye avantaj sağlayabilir. Eğer kişi kaygılarını fırsata dönüştürerek hedef odaklı bir mükemmeliyet anlayışı geliştirirse, obsesif özellikleri hayatında bir kazanıma dönüşebilir. Bu durumda kriz, bir fırsata çevrilmiş olur. şeklinde konuştu.

Arka planda sıklıkla çocukluk çağı travmaları görülüyor

Obsesif bozuklukların arka planında sıklıkla çocukluk çağı travmalarına rastlandığına da iÅŸaret eden Prof. Dr. Tarhan, Çocukluk döneminde yaÅŸanan travmatik olaylar, tedavi sürecinde sıkça karşımıza çıkar. Çocuklukta yaÅŸanan ÅŸok edici olaylar, kötüye kullanım, istismar, cinsel travmalar gibi durumlar bireyde çözümsüz bir travma olarak kalabilir. EÄŸer bu travmalar çözümlenemezse, kiÅŸi, yaÅŸadığı sıkıntıyı hafifletmek için obsesyonlara ihtiyaç duyar. Bu nedenle çocukluk döneminin detaylı bir ÅŸekilde incelenmesi önemlidir. dedi. 

Obsesif eğilimler, çok küçük yaşlarda ortaya çıkabiliyor

Bazı durumlarda obsesif eğilimlerin, çok küçük yaşlarda, hatta üç-dört yaşlarında bile ortaya çıkabildiğini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, Unutamadığım bir vakada, beş-altı yaşlarında bir çocuk tedaviye gelmişti. Çocuk, konuşmanın başında aniden, Saat 3:47 dedi. Bu yaştaki bir çocuğun zamanı bu kadar ayrıntılı ifade edebilmesi, obsesif yatkınlık işareti. Bu durumu anneye söylediğimde, şaşırarak ‘Nereden anladınız diye sordu. Sadece saatle ilgili bu ayrıntıya bile odaklanması, obsesif davranışların alt yapısının işaretiydi. Çocukluk döneminde anne babanın yaklaşımı da bu eğilimlerde oldukça etkili. Fazla aşırı sevgi ile aşırı disiplinin bir arada bulunduğu bir ortamda büyüyen çocuklar hem anneye sevgi besliyor hem de öfke duyabiliyor. Ancak bu öfkeyi dile getiremedikleri için içlerine atıyorlar. Bu durum, çocukların zihinsel olarak kendi içlerinde bir çatışma yaşamalarına neden oluyor. Rahatlatamıyorlar kendilerini. Anne baba bunun farkına varırsa düzeliyor. şeklinde sözlerini tamamladı.



Giriş: 17 Şubat 2025 | Güncelleme: 17 Şubat 2025 | Okunma: 237


Kaynak: Meryem Agan




Bu karekodu kullanarak haberi telefonunuzda görebilir ve paylaşabilirsiniz.